Küresel yoksullukta 'küçük' ve 'yönetilebilir sorular' dönemi

Nobel Ekonomi Ödülü'nün, bu yıl, küresel yoksullukla mücadele alanında çalışmalar yapan 3 iktisatçıya verilmesi, küresel yoksulluğun ortadan kaldırılmasına yönelik ekonomi politikaları ve modellerinin yeniden şekillendirilmesini gündeme getirdi.

DÜNYA 15.10.2019, 12:49 15.10.2019, 13:54
Küresel yoksullukta 'küçük' ve 'yönetilebilir sorular' dönemi

Nobel Ekonomi Ödülü'nün, bu yıl, küresel yoksullukla mücadele alanında çalışmalar yapan 3 iktisatçıya verilmesi, dünyada giderek artan ticaret savaşları ve belirsizliklerin ortasında, küresel yoksulluğun ortadan kaldırılmasına yönelik ekonomi politikaları ve modellerinin yeniden şekillendirilmesini de gündeme taşıdı

Son yıllarda küresel olarak eşitsizliklerin artması; küresel ekonomi politikaları, kalkınma modelleri ve finansal sistemin sürdürülebilirliğine yönelik tartışmaları da beraberinde getirdi.

Bu yıl Nobel Ekonomi Ödülü'ne, küresel yoksullukla mücadele alanında yaptıkları çalışmalar dolayısıyla Hint asıllı Amerikalı iktisatçı Abhijit Banerjee, Fransız asıllı Amerikalı iktisatçı Esther Duflo ve Amerikalı iktisatçı Michael Kremer layık görüldü.

Nobel Ekonomi Ödülü'nün Banerjee, Duflo ve Kremer'e verilmesi, küresel yoksulluğun ortadan kaldırılmasına yönelik ekonomi politikaları ve modellerin yeniden şekillendirilmesini de tekrar gündeme getirdi.

Söz konusu iktisatçıların çalışmaları küresel yoksulluğa karşı yürütülen mücadeleye katkı sunarken, deney tabanlı yaklaşımlarının da son yıllarda ekonomideki gelişmelerde bir dönüşüm sağlaması dikkati çekiyor. 

3 iktisatçının yaklaşımı

Nobel Ekonomi Ödülü'nün kazananları, küresel yoksullukla mücadelede güvenilir sonuçlar elde etmek için en iyi yolları bulma konusunda yeni bir yaklaşım geliştirdi. Bu yaklaşım; yoksulluk gibi karışık sorunları daha "küçük" ve "yönetilebilir" şekilde bölerek çözmeyi kolaylaştırıyor.

Nobel Komitesi, ödül kazanan iktisatçıların çalışmalarının başarısına örnek olarak, "5 milyondan fazla Hintli çocuğun okullarda etkili ders programlarından yararlanması ve birçok ülkede koruyucu sağlık hizmetleri için yüksek sübvansiyonların açıklanmasını" gösterdi.

Eğitim ve sağlıkta "dev" sorunlar devam ediyor

Son 20 yıldır insanların yaşam standartları dünyanın hemen hemen her yerinde gözle görülür şekilde iyileşirken, kişi başına düşen gelir 1995-2018'de en yoksul ülkelerde ikiye katlandı. Çocuk ölümleri 1995 yılına göre yarı yarıya azalırken, eğitimlerine devam eden çocukların oranı yüzde 56'dan yüzde 80'e yükseldi.

Gelir, sağlık ve eğitimdeki ilerlemeye karşın "dev" sorunlar devam ediyor. Dünyada 700 milyondan fazla insan hala son derece düşük gelirle yaşamını sürdürüyor. Her yıl 5 milyon çocuk, tedavisi basit ve ucuz hastalıklardan dolayı ölüyor. Dünyadaki çocukların yarısı temel okuryazarlık ve sayısal beceriler edinmeden okulu terk etmek zorunda kalıyor.

Söz konusu sorunları gören Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Banerjee, Duflo ve Kremer'in ilk çalışmaları da eğitim ile ilgili oldu.

3 iktisatçı, "Hangi müdahaleler eğitimin çıktısını en düşük maliyetle artırmaktadır? Düşük gelirli ülkelerde, ders kitapları kısıtlı ve çocuklar genellikle okula aç gidiyor. Daha fazla ders kitabına erişebilselerdi öğrencilerin başarısı düzelir miydi? Yoksa onlara ücretsiz yemek vermek daha etkili olur muydu?" sorularını yanıtlamak için araştırmalarının bir bölümünü ABD'deki üniversitelerden Kenya'ya taşıdı. İktisatçılar, Kenya'da sivil toplum kuruluşları ile ortaklaşa birkaç saha deneyi yaparak bu sorulara yanıt aradı.

Maliyet etkinliği olan önlemler

Kenya'da saha araştırmasından çıkan sonuçlar; "müfredat ve öğretimin öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun olmadığı, öğretmenler arasında devamsızlık düzeyinin yüksek olduğu ve eğitim kurumlarının genellikle zayıf kaldığı" şeklinde oldu. "Öğretimi öğrencilerin ihtiyaçlarına uygun hale getiren reformların çok değerli olduğu, okul yönetiminin iyileştirilmesi ve işini yapmayan öğretmenlerin hesap vermesinin" maliyet etkinliği olan önlemler olarak sıralandığı belirtildi.

Sağlık alanında ise fakir insanların koruyucu sağlık hizmetlerinin fiyatı konusunda son derece hassas olduğu ortaya çıkarılırken, "fakir ülkelerde hizmet kalitesinin düşük kalması, yoksul ailelerin koruyucu önlemlere neden bu kadar az yatırım yaptıklarının bir başka açıklaması" olarak gösterildi.

Aşılardan sorumlu sağlık merkezlerinde çalışanların işe gelmemesinin yüksek olduğu yerlerde, mobil aşı kliniklerinin bu sorunu çözüp çözemeyeceği araştırıldı. Bu kliniklere erişim için rastgele seçilen köylerde aşılama oranları yüzde 6'den yüzde 18'e çıktı. Bu oran, çocuklarını aşılayan ailelere hediye olarak bir torba mercimek verilmesi durumunda yüzde 39'a yükseldi. Seyyar kliniğin yüksek maliyeti olmasına ve mercimeklerin ek maliyet oluşturmasına karşın aşılama başına toplam maliyet yarı yarıya indi.

Deneysel sonuçlar fakir insanların hayatını değiştiriyor

Nobel Ekonomi Ödülü sahibi 3 iktisatçının ortaya çıkardığı sonuçların, kamu kurumları ve özel kuruluşların çalışma şeklini değiştirerek dolaylı bir etkiye sahip olması dikkati çekti.

Daha iyi kararlar almak için küresel yoksullukla mücadele eden örgütler, yeni önlemleri değerlendirmeye alarak kullanmaya başladı.

İktisatçıların deneysel sonuçlarının, dünyadaki en fakir insanların yaşamlarını daha da iyileştirmek için büyük bir potansiyeli ortaya çıkarması da dikkati çekiyor.

Günlük 5,50 dolardan daha azla geçinenlerin oranı yüzde 46

Dünya Bankası satın alma gücü paritesine göre, dünyada kişi başı günlük 1,90 dolardan daha az rakamla geçinenlerin oranı yüzde 10'a düşmesine karşın günlük 3,20 dolardan daha az rakamla geçinenlerin oranı yüzde 26,3 ve günlük 5,50 dolardan daha az rakamla geçinenlerin oranı da yüzde 46 olarak belirlendi. Bu da yoksulluğun halen dünyanın en önemli sorunlarından biri olarak varlığını sürdürdüğünü ortaya koyuyor.

Dünya Eşitsizlik Raporu'nun 2018 bulgularına göre, dünyadaki eşitsizlik bölgeden bölgeye ciddi farklılıklar gösteriyor. 2016'da ülkenin en çok kazanan yüzde 10'luk kesiminin (en üst yüzde 10'luk gelir dilimi) toplam ulusal gelirden aldığı pay Avrupa'da yüzde 37, Çin'de yüzde 41, Rusya'da yüzde 46, Kanada ve ABD'de yüzde 47, Sahraaltı Afrika, Brezilya ve Hindistan'da ise yüzde 55 düzeyinde bulunuyor. Orta Doğu’da ise en üst yüzde 10'luk kesimin, ulusal gelirin yüzde 61'ine sahip olması dikkati çekiyor.

Öte yandan, küresel gelirin en üst yüzde 1'lik dilimi, 1980'den bu yana küresel gelirdeki büyümeden en yoksul bireylerden oluşan yüzde 50'lik kesimin aldığının iki katını alırken, küresel orta sınıfın geliri de daraldı.

Yorumlar (0)
13°
az bulutlu
Namaz Vakti 09 Aralık 2019
İmsak 06:39
Güneş 08:10
Öğle 13:02
İkindi 15:22
Akşam 17:43
Yatsı 19:09
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 14 30
2. Beşiktaş 14 27
3. Trabzonspor 14 26
4. Başakşehir 14 26
5. Fenerbahçe 14 25
6. Galatasaray 14 23
7. Alanyaspor 14 22
8. Göztepe 14 20
9. Malatyaspor 14 20
10. Denizlispor 14 18
11. Çaykur Rizespor 13 17
12. Gaziantep FK 14 17
13. Gençlerbirliği 14 14
14. Konyaspor 14 14
15. Kasımpaşa 14 12
16. Antalyaspor 14 12
17. Ankaragücü 14 9
18. Kayserispor 13 7
Takımlar O P
1. Hatayspor 14 30
2. Akhisar Bld.Spor 14 25
3. Erzurum BB 14 24
4. Bursaspor 14 23
5. Ümraniye 14 22
6. Keçiörengücü 13 21
7. Menemen Belediyespor 13 21
8. Fatih Karagümrük 14 20
9. Balıkesirspor 14 19
10. Giresunspor 14 19
11. Adana Demirspor 14 18
12. Altay 14 17
13. İstanbulspor 14 15
14. Altınordu 14 13
15. Osmanlıspor 14 11
16. Boluspor 14 11
17. Adanaspor 14 9
18. Eskişehirspor 14 5
Takımlar O P
1. Liverpool 16 46
2. Leicester City 16 38
3. Man City 16 32
4. Chelsea 16 29
5. M. United 16 24
6. Wolverhampton 16 24
7. Tottenham 16 23
8. Sheffield United 16 22
9. Crystal Palace 16 22
10. Newcastle 16 22
11. Arsenal 15 19
12. Brighton 16 19
13. Burnley 16 18
14. Everton 16 17
15. Bournemouth 16 16
16. West Ham 15 16
17. Aston Villa 16 15
18. Southampton 16 15
19. Norwich City 16 11
20. Watford 16 9
Takımlar O P
1. Barcelona 15 34
2. Real Madrid 15 34
3. Sevilla 16 31
4. Real Sociedad 16 27
5. Getafe 16 27
6. Athletic Bilbao 16 26
7. Atletico Madrid 16 26
8. Valencia 16 26
9. Granada 16 24
10. Osasuna 16 23
11. Real Betis 16 22
12. Levante 16 20
13. Villarreal 16 19
14. Real Valladolid 16 19
15. Deportivo Alaves 16 18
16. Eibar 16 15
17. Mallorca 16 14
18. Celta de Vigo 16 13
19. Leganés 16 9
20. Espanyol 16 9