AA ekibi hasat mevsiminde İran'ın 'kızıl altını' safranı yerinde izledi

İran'ın "kızıl altını" olarak isimlendirilen ve faydaları sebebiyle birçok alanda kullanılan safranın hasat zamanı başladı.

DÜNYA 05.11.2019, 15:34
AA ekibi hasat mevsiminde İran'ın 'kızıl altını' safranı yerinde izledi

Ekiminden biçimine, ayıklanmasından kurutulmasına kadar ince bir işçilik gerektirmesi ve meşakkatli bir süreç sonunda elde edilmesi nedeniyle pahalı bir ürün olan "kızıl altın" safranın İran'daki hasat mevsimi başladı.

Yiyecek, içecek, ilaç, koku, tekstil ve daha birçok alanda kullanılan safranın dünyada yaklaşık yüzde 95'inin üretildiği yer olan İran'da, çiftçiler için artık mahsul toplama zamanı.

AA ekibi, dünyanın safran tedarikçisi konumundaki İran'ın Rezevi Horasanı eyaletine bağlı Türbet Haydariye ilçesindeki mor menekşe tarlalarını ve birçok alanda kullanılan bu ürünün toplanmasını yerinde görüntüledi. Ayrıca devlet yetkilileri, çiftçiler, işçiler, işletme sahipleri ve satıcılara da mikrofon uzattı.

Bir hektarlık alandan sadece dört kilo safran elde edilebiliyor

Dünyada en fazla ve en kaliteli safranın üretildiği yer olan İran, bu sektörde öncü olarak kabul ediliyor. Burada üretilen safran yaklaşık 60 ülkeye ihraç ediliyor.

Mayıstan eylüle kadar ekim ve bakım süreci devam eden safranın hasat zamanı da ekim ayının sonlarına doğru başlıyor. Yaz aylarında toprağa ekilen safran soğanları sonbahara doğru filizleniyor ve kışa doğru da çiçek açıyor. Safranın ekildiği tarlalar iki sene sonra mahsul vermeye başlıyor ve 6-7 yıldan sonra ekim yerinin değiştirilmesi gerekiyor. Bir hektarlık alandan sadece 4 kilo safran elde edilebiliyor.

Tohum olarak kullanılan her bir safran soğanından bir süre sonra 5 adet daha soğan çıkıyor ve bunlar başka yerlere ekiliyor.

Tarlalardan toplanan çiçeklerin yaprakları ve içindeki sarı dalları ayıklandıktan sonra geriye kalan kırmızı dalların üst tarafı kurutuluyor. Kırmızı dalların altındaki beyaz kök ise ilaç ve diğer sektörlerde kullanılmak üzere ayrılıyor.

Çiçeklerin bir kilosundan 10 gram safran çıkıyor

Tarlalardan toplanan menekşe renkli çiçeklerin bir kilosundan 10 gram safran çıkıyor, yani safran çiçeklerinin sadece yüzde 1'i safran olarak satılıyor. Çiftçiler ve devlet yetkilileri, İran'ın teknolojide yeterince gelişmediği için safran çiçeklerindeki yaprak ve sarı dalların değerlendirilmesiyle ilgili yeterince araştırma ve incelemelerin yapılamadığını belirterek diğer kısımların da birçok yerde kullanılabileceğine işaret ediyor.

İran ürettiği safranın yüzde 85'ini ihraç ediyor

Türbet Haydariye Kaymakamı Ali Rüstemi, Meşhed'e 145 kilometre uzaklıkta bulunan 3 bin 700 kilometrekare yüz ölçüme ve 230 bin nüfusa sahip ilçenin, 132 köy ile İran'ın safran üretiminin büyük bölümünü karşıladığını ve bölgedeki 50 bin hektarlık alanda yılda yaklaşık 120 ton kuru safran elde edildiğini söyledi. Rüstemi, Türbet Haydariye'nin İran'daki ipek üretiminin de yüzde 85'ini karşıladığını açıkladı.

İran'ın ürettiği safranın yüzde 85'ini ihraç ettiğini ve ABD yaptırımlarının direkt olmasa da bankacılık işlemleri nedeniyle dolaylı olarak bu sektörü de etkilediğini aktaran Rüstemi, "İran bu yıl 281 ton safran ihraç etti. Satış sürecindeki herhangi bir aksilik fiyata da olumsuz yansıyor. Buradaki üretimi ve verimliliği kalıcı hale getirmek için çalışıyoruz. Pazardaki fiyatlarla ilgili bazı dalgalanmalar var." diye konuştu.

Safranın sürat ile toplanması, ayıklanması ve kurutulması gerektiğini hatırlatan Rüstemi, devlet olarak ürünün daha çok özel sektör aracılığıyla satılmasını ve pazarlara sürülmesini tercih ettiklerini ancak bunun olmaması durumunda kendilerinin de çiftçilerden alım yaptıklarını söyledi.

Safranın yan ürünlerini üretme konusunda çok iyi durumda olmadıklarını ve açık olarak ihraç ettikleri ülkelerin bu ürünü paketleyip kendi markalarını koyduklarını anlatan Rüstemi: "Hindistan, İran'dan ithal ettiği safranı Taç Mahal markasıyla satıyor ve o ürünün İran'a ait olduğunu kimse anlamıyor. Diğer müşteriler de kendi markalarını basarak başka yerlere ihraç ediyor. Safran, sadece güzel paketlenip satılacak bir ürün değildir. Bunun yanında kozmetik ve ilaç sanayinde kullanılabilecek bol özellikli bir bitkidir." bilgilerini paylaştı.

ABD, Çin, Hindistan, Güney Kore'nin yanı sıra Arap ve Avrupa ülkelerine de safran ihraç ettiklerini ve 15 milyar dolarlık bu pazarı değerlendirmeye çalıştıklarını dile getiren Rüstemi: "Dünyadaki safranın yüzde 95'i İran'da üretiliyor ve ne yazık ki bu baharatın yan ürünlerini üretecek teknolojik altyapıya sahip değiliz."

Tüm işlemlerin el ile yapılması gerekiyor

Türbet Haydariye'deki Gülsera köyünde bulunan safran tarlalarından birinin sahibi olan Hüseyin Mehramiz, safran ekimi ve bakımının tamamen organik ve doğal yollarla yapıldığını ve hiçbir şekilde kimyasal ilaç kullanılmadığını dile getirdi.

Safran soğanlarını her sene ayrı bir tarlaya ektiklerini ve ikinci yıldan itibaren soğanların çiçek açmaya başladığını belirten Mehramiz, "Safran işinin zorluğu, toplama ve işlemede. Çünkü bu, makinelerle toplanamıyor. Tüm işlemlerin el ile yapılması gerekiyor. 8 hektarlık ekim alanında günde 100 işçi safran çiçeklerini topluyor. 5-6 işçi de sürekli olarak suluyor." şeklinde konuştu.

Sahip olduğu iklim şartları sayesinde en kaliteli safranın Türbet Haydariye'de çıktığını vurgulayan Mehramiz, "Safran başka yerlerde de ekildi fakat buradaki verim alınamadı. İran safranının kalitesi hiçbir yerde yok." dedi.

İranlı çiftçi Muhammed Emini ise ürünü pazarda çiçek, kırmızı ve beyaz kök olarak 3 ayrı şekilde sattıklarını belirtti. Emini, "Safranın ekim, biçim ve işlenmesi çok maliyetli olduğu için çiftçiler çok fazla kazanamıyor. Bir hektarlık alanı ekmek için yaklaşık 50 milyon tümen (25 bin TL) masraf ediliyor. Bu dönem işçi az bulunduğu için ücretleri de yüksek oluyor. Bu noktada hükümetten destek bekliyoruz." görüşlerini aktardı.

َ"Nigin" denilen en iyi safran türünün 10 milyon 500 bin, onun bir altında yer alan ikinci derece "nigin"in 10 milyon, "puşal" denilen türün 9 milyon, "deste" denilen safran dallarınının altındaki kökün de yaklaşık 6 milyon tümenden satıldığı bilgisini paylaşan Emini, İranlıların bu baharatı yemeklerde, şerbetlerde, tatlılarda ve diğer birçok yerde kullandığını anlattı.

Hayvancılık da yaptıkları için tarlalarda hayvan gübresi kullandıklarını ve kimyasal ilaçlama yerine işçi tutarak zararlı otları tek tek ayıkladıklarını ifade eden Emini, ilaçlamanın çiçekleri zayıflattığını söyledi.

İşçiler 8 saat çalışıp 50-90 bin tümen kazanıyor

Tarlada safran çiçekleri toplayan işçilerden 11 çocuk annesi 65 yaşındaki Fatemeh Nikumeneş, günde 8 saat çalıştıklarını ve kilosu 6 bin tümenden (3 Türk lirası) yaklaşık 15 kilo topladıklarını belirtti.

Nikumeneş, "Dünyada zor iş yoktur, tüm işler geçim için yapılıyor. Alnımızın teri ve el emeğimizle para kazandığımız için çok mutluyuz. İşimden memnunum." dedi.

ABD yaptırımları safranın ihracatını etkiledi

Revend ve Sabbagiyan markasıyla safran satışı yapan firmanın yetkilisi Mustafa Fakihi ise ABD yaptırımları nedeniyle ihracatın eskiye göre zorlaştığını ifade etti.

Fakihi, "Uygulamaya konulan yaptırımlar safranın Avrupa ve diğer ülkelere ihracatını çok zor hale getirdi. Satılan malların parasının dönüşü ve mali transferler zorlaştı. Daha önce yüklerimizi hemen gönderebiliyorduk ancak hava yolu şirketlerinin gitmesinden sonra günlerce sırada bekliyoruz ve uzun bir maceradan sonra ürünlerimizi gönderebiliyoruz. Sürecin uzun sürmesi bize ve üreticilere zarar veriyor." değerlendirmesinde bulundu.

"İran safranı Türk sofralarında daha çok yer almalı"

Meşhed'deki Nuvin Safran işletmesinin sahibi Ali Şeriati Mukaddem ise Türk kahvesi ile İran safranının benzer yönleri olduğuna dikkati çekti.

Mukaddem,"Eski zamanlarda Türkler, daha iyi savaşabilmek ve direnebilmek için askeriyede kahve tüketiyordu. Ahameniş askerleri de moral bulmak ve motive olmak için safran kullanıyordu." dedi.

Zengin Türk mutfağında safranın yeterince kullanılmadığına işaret eden Mukaddem, şöyle devam etti:

"Lezzetli ve zengin Türk mutfağında İran safranının yerini biraz boş görüyorum. Türkiye'ye sık sık gidip geliyorum ve bu ülkeyle çok ilgiliyim. Dolayısıyla İran safranının Türk sofralarında daha çok yer alması gerektiğini düşünüyorum."

İbn-i Sina'nın da bazı ilaçların yapımında kullandığı safranın mutluluk hormonlarını harekete geçirmesi, hamileler ve alzheimer hastaları için faydalı olması sebebiyle dünyada öneminin giderek arttığını söyleyen Mukaddem, Yeni Zelanda, Avustralya ve İtalya'nın göz rahatsızlıklarıyla ilgili ilaçlarda safrandan istifade ettiğini kaydetti.

Yılda 500 ton üretiliyor ve 60 ülkeye ihraç ediliyor

İran'ın eski zamanlardan bu yana dünyanın safran tedarikçisi konumunda olduğunu, halihazırda da yılda ürettiği yaklaşık 500 ton safranı 60 ülkeye ihraç ettiğini aktaran Mukaddem, ancak yaptırımlar nedeniyle daimi müşterilerin alışverişi kestiğini vurgulayarak, şunları anlattı:

"Önceden para çok kolay gidip geliyordu, gidiş gelişler ve yabancı sermaye daha iyiydi. Safran, Afganistan üzerinden ihraç ediliyor. Mahrum bölgelerde 500 ile 600 bin insan geçimini bu kalemden kazanıyor. Yaptırımlar kalkarsa safran çok daha iyi bir yol bulacaktır. Çünkü o durumda resmi bir şekilde ticareti yapılacaktır, şimdi kaçak bir şekilde yapılıyor. Safran ürünü yaptırım kapsamında değil fakat bankacılık işlemlerindeki zorluklar dolayısıyla bu sektör de zarar görüyor ve müşteriler direkt İran'dan ürün almak istemiyor."

Yaklaşık 400 değişik şekilde paketlenerek satılan safranın temel sorunlarından bir tanesinin yeterince bilinmemesi ve pahalı olması olduğunu söyleyen Mukaddem, hükümetin sağlayacağı destekle fiyatın düşmesini ve satışların artmasını beklediklerini sözlerine ekledi.

Türbet Haydariye'de safran satışı yapan Celil Celaliyan da safran hasadının iyi olduğunu ancak çiftçilerin kazancının adil olmadığını savundu.

Yorumlar (0)
10°
açık
Namaz Vakti 15 Aralık 2019
İmsak 06:43
Güneş 08:15
Öğle 13:04
İkindi 15:23
Akşam 17:44
Yatsı 19:10
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Sivasspor 15 33
2. Beşiktaş 14 27
3. Trabzonspor 14 26
4. Başakşehir 14 26
5. Fenerbahçe 15 25
6. Galatasaray 15 24
7. Alanyaspor 15 23
8. Malatyaspor 14 20
9. Göztepe 15 20
10. Gaziantep FK 15 20
11. Denizlispor 14 18
12. Gençlerbirliği 15 17
13. Çaykur Rizespor 15 17
14. Kasımpaşa 15 15
15. Konyaspor 14 14
16. Antalyaspor 15 13
17. Kayserispor 15 10
18. Ankaragücü 15 10
Takımlar O P
1. Hatayspor 15 33
2. Erzurum BB 15 27
3. Akhisar Bld.Spor 15 26
4. Ümraniye 15 25
5. Menemen Belediyespor 15 25
6. Bursaspor 14 23
7. Fatih Karagümrük 15 23
8. Keçiörengücü 15 22
9. Balıkesirspor 15 20
10. Altay 15 20
11. Giresunspor 15 19
12. İstanbulspor 15 18
13. Adana Demirspor 15 18
14. Altınordu 14 13
15. Osmanlıspor 15 11
16. Boluspor 15 11
17. Adanaspor 15 9
18. Eskişehirspor 15 5
Takımlar O P
1. Liverpool 17 49
2. Leicester City 17 39
3. Man City 16 32
4. Chelsea 17 29
5. Tottenham 17 26
6. M. United 17 25
7. Sheffield United 17 25
8. Wolverhampton 17 24
9. Arsenal 16 22
10. Crystal Palace 16 22
11. Newcastle 17 22
12. Burnley 17 21
13. Brighton 16 19
14. Bournemouth 17 19
15. West Ham 17 19
16. Everton 17 18
17. Aston Villa 17 15
18. Southampton 17 15
19. Norwich City 17 12
20. Watford 17 9
Takımlar O P
1. Barcelona 16 35
2. Real Madrid 15 34
3. Sevilla 16 31
4. Getafe 17 30
5. Atletico Madrid 17 29
6. Real Sociedad 17 28
7. Athletic Bilbao 17 27
8. Valencia 16 26
9. Granada 17 24
10. Osasuna 17 23
11. Levante 17 23
12. Real Betis 16 22
13. Villarreal 16 19
14. Deportivo Alaves 17 19
15. Real Valladolid 17 19
16. Eibar 17 16
17. Mallorca 17 15
18. Celta de Vigo 17 14
19. Leganés 17 10
20. Espanyol 16 9